De enige ware

Als kind groeide ik op in een kerk die zichzelf beschouwde als enige ware kerk: zij hadden het bij het juiste eind, alle andere kerken zaten fout. Mijn moeder was opgegroeid in een andere kerk en mijn oma in nog weer een andere kerk, dus thuis was de blik (wat) breder en was het motto: Blijf vooral zelf nadenken en doe nooit iets simpelweg omdat een ander het ook doet.
Dat leverde nogal eens lastige situaties op, omdat ik me dan niet conformeerde aan dat wat de kerk zei. Een dialoog was lastig met mensen die op voorhand al niet buiten de vastgestelde kaders konden denken. Dat was in hun beleving niet nodig, want wat zij geloofden, dat klopte gewoon en daarom was wat ik geloofde niet correct.

De laatste tijd moet ik hier vaak aan denken, als ik in gesprek ben met de ware gelovigen van de marktwerking in de zorg. Die marktwerking is in hun beleving de enige ware manier om zorgkosten te beteugelen en als je dat niet gelooft, dat snap je het gewoon niet.

Die houding baart me zorgen, omdat het elke discussie doodt. Als dan ondertussen de zorg leegloopt, (elke week stoppen ruim 2000 zorgprofessionals met werken in de zorg, om te gaan werken in een andere sector!), de kosten op blijven lopen en wachtlijsten op veel plekken weer oplopen, dan is volstrekt duidelijk dat we samen heel kritisch moeten gaan kijken naar wat er gebeurt en wat er nodig is om dit tij te keren.

Wat we nodig hebben in dit land, is een discussie over het huidige zorgstelsel. Een discussie die niet alleen over de kosten gaat, maar begint bij de kern: wat vinden we goede zorg en hoe gaan we ervoor zorgen dat dat er dan ook komt? Opbouwen vanuit een gezonde basis, waarbij een stelselwijziging niet vooraf al uitgesloten wordt, noch bij voorbaat al vaststaat, maar waarbij die gezonde basis het uitgangspunt wordt. Waarbij we breed kijken naar alle factoren die meespelen: welke zorg is nodig, welke zorg kan er geboden worden, hoe organiseren en bekostigen we dat met elkaar en wat krijgt voorrang als niet alles wat we willen en wat we kunnen, ook betaald kan worden?

Het kan beter. Zullen we dat dan ook gewoon gaan doen?

Advertenties

Nachtmerrie

Vanochtend werd ik wakker, badend in het zweet en met een hartslag alsof ik zojuist een flinke sprint had getrokken.  Bizarre beelden op m’n netvlies, een nare droom.
Binnenkort gaan we verhuizen. Voordat we dat gaan doen, staat er een kleine verbouwing gepland. En die verbouwing, die speelde de hoofdrol in mijn nachtmerrie vannacht.

De aanbesteding ging nog vrij goed, we kozen niet de goedkoopste offerte, want je wilt toch ook zeker zijn van kwaliteit. En dus gingen we in zee met een bedrijf dat een eerlijke prijs rekende voor een klus waarmee we de komende decennia warm en droog in ons nieuwe huis kunnen wonen.
De overeenkomst zelf was al iets moeilijker. Niet alleen moest er een contract komen, ook een plan van aanpak en een clienttevredenheidsonderzoek compleet met nulmeting bleken bij het pakket te horen. Onder het hoofddoel “Op dag 1 van de verbouwing is de garagedeur verwijderd”, vielen respectievelijk het weghalen van de deur, het weghalen van de geleidende rails en het afvoeren van die onderdelen naar het grof vuil. Het kostte wat tijd om die doelen goed SMART op te stellen, maar ach… dan weet je wel precies waar je aan toe bent.

Toen de verbouwing daadwerkelijk begon, begon de ellende echter pas echt. Elke keer als de bouwvakkers kwamen, moesten we een formulier tekenen waarin precies stond vermeld hoeveel minuten ze met welk onderdeel van de werkzaamheden bezig waren geweest. Het weghalen van de garagedeur had welgeteld 14 minuten geduurd. De rails die de deur geleidden weghalen was iets bewerkelijker geweest. Aan de zijde van de gang had dit 39 minuten gekost en aan de zijde van de nieuwe buren 58 minuten. Afvoeren naar het grofvuil was niet meer gelukt op dag 1, wegens het feit dat het milieustation al om 17 uur dicht ging.
Het maken van dat verslag kostte 36 minuten. Toen ik aan had gegeven dat ik dat allemaal niet zo nodig vond en gewoon bereid was de rekening te betalen zoals die volgens offerte was opgesteld, zolang de klus gewoon geklaard werd binnen de tijd die daarvoor was afgesproken, legde de aannemer me uit dat dat echt niet kon: om te voorkomen dat hij achteraf van fraude zou worden beticht, moest alles op papier staan. En had hij elke dag mijn handtekening nodig.

Toen uiteindelijk de garagedeur was vervangen voor een mooie pui, de muren waren gestuct en de ruimte was voorzien van een radiator, werd er een eindevaluatie gepland. Alle aanwezige rapportage moest nog eens worden doorgenomen en verwerkt in een eindverslag waarin gewogen werd of alle doelen behaald waren.  Omdat de garagedeur pas op dag 2 was afgevoerd naar het grofvuil, bedongen we een korting.

Afsluitend moesten we weer een clienttevredenheidsonderzoek invullen en toen ook het eindevaluatieformulier was ingevuld, konden we elkaar de hand schudden en afscheid nemen. Op dat moment werd ik dus zwetend wakker. Het duurde even, voordat ik besefte: “Nee, dit soort idioterie heb je alleen in de zorg….”

Het is genoeg geweest. Zorg in Actie!

14 maart 2019 – Marijke Volgers

Precies een jaar geleden startte ik de facebookgroep Zorg in Actie. Ik had de opkomst van POinactie, de actiegroep voor leerkrachten in het basisonderwijs, zien opkomen en gevolgd wat zij deden en van begin af aan dacht ik: Dat moeten we in de zorg OOK gaan doen.
Ik had het een tijdje uitgesteld, want daar had ik toch helemaal geen tijd voor, maar uiteindelijk won de frustratie over alle misstanden in de zorg het van al die smoezen en maakte ik de facebookgroep aan. Een paar dagen bleef het redelijk rustig: een paar honderd leden werd toegevoegd of meldde zich aan, maar in het weekend groeide de groep ineens van zo’n 300-400 leden op vrijdagmiddag naar 15.500 leden op maandagochtend.
Het gaf me een euforisch gevoel: “Zie je wel, ik ben niet gek, er zijn heel veel mensen die OOK vinden dat het anders moet in de zorg!”
We zijn een jaar verder en soms bekruipt me het gevoel dat het geen zoden aan de dijk heeft gezet. Maar we zijn inmiddels met dubbel zo veel leden als op die maandagochtend en we hebben veel gedaan. We gingen langs bij kamerleden van allerlei politieke partijen die zich bezig houden met de zorg, we hadden gesprekken met de vakbonden en met werkgeversorganisaties. Met de minister, met de media…
In Den Bosch kaartte ik vanuit Zorg in Actie de onderbetaling van huishoudelijk verzorgenden aan. Het leidde tot een motie die ertoe leidde dat er extra budget kwam om de tarieven voor huishoudelijke ondersteuning te verhogen. Per 1 januari werd dat van kracht en deze maand krijgen huishoudelijk verzorgenden met terugwerkende kracht vanaf die datum hun hogere loon uitbetaald.
Het laat zien dat daar waar je in actie komt, je echt wat kunt bereiken. Maar dan moet je wel in actie komen, iets gaan doen, gaan staan voor wat je wilt en volhouden, volhouden, volhouden.

Dit jaar worden een aantal grote cao’s in de zorg opnieuw onderhandeld. Voor de cao’s jeugdzorg werd al snel bekend dat werkgevers geen financiële ruimte zien om lonen te verhogen en voor de cao gehandicaptenzorg stelt de VGN dat er ruimte is voor slechts 2,8% loongroei. Het maakt me boos, want het is de grootste onzin die er bestaat. Vanuit Den Haag is er namelijk elk jaar de zogenaamde ova-ruimte beschikbaar: geld dat beschikbaar wordt gesteld om onze lonen te laten stijgen. Al jaren wordt niet de maximale ruimte gebruikt en ook dit keer scheept VGN kostbare werknemers af met slechts 2/3 van de 4,08% ruimte die beschikbaar is gesteld.

Wat mij betreft gaan we in actie komen, gaan we afdwingen dat er serieus werk wordt gemaakt om ons werk weer mooi te maken, om ons weer in de gelegenheid te stellen goede zorg te geven onder goede arbeidsomstandigheden en -voorwaarden. Werkdruk omlaag, minder administratie en eerlijke lonen, gelijk aan het niveau zoals dat in het onderwijs gehanteerd wordt.

Ik hoor om me heen nog te vaak: Maar dat gaat niet lukken, want wij kunnen niet staken. Maar dat is onzin.
Natuurlijk gaan we geen levens in gevaar brengen. Maar ook als die zorg doordraait, kunnen we nog heel veel. We zijn met 1,4 miljoen zorgprofessionals in Nederland. 1 op elke 7 werkende Nederlanders werkt in de zorg. We zijn een van de meest dienstbare sectoren, maar juist daarom ook een van de machtigste sectoren. We zijn met 1,4 miljoen. Als van ONZE sector slechts 1 op de 7 professionals naar het Malieveld optrekt, staat het daar barstensvol. Reken maar dat we DAN nieuws zijn. Reken maar dat Den Haag daar zenuwachtig van wordt. Reken maar dat we dan iets voor elkaar krijgen.
Dus, doe je mee? Like onze pagina, word lid van onze groep, deel ons op je tijdlijn, nodig anderen uit lid te worden en laten we zo groot worden dat niemand nog om ons heen kan. Samen kunnen we dat.
Het is genoeg geweest, tijd om op te staan voor goede zorg. Samen. Zorg in Actie!

Échte emancipatie

Als het gaat over emancipatie van vrouwen,  gaat het doorgaans over hoogopgeleide vrouwen die fulltime werken en een functie aan de top ambiëren. Hoe hard ik dat ook toejuich, het is niet waar emancipatie begint. Emancipatie begint onderaan de ladder, niet bovenaan. Al was het maar omdat je daarmee veel meer vrouwen bereikt.

De meeste vrouwen werken in de zorg. Van de 4 miljoen vrouwen die eind 2017 werkten, werkte ruim 25% in de zorg. Terwijl  1 op de 7 van alle werkenden in de zorg werkt: ruim 14%.  Het betekent dat van alle werkende mannen nog geen 5% kiest voor de zorg.

En dat is te merken aan de arbeidsomstandigheden in de zorg: kleine contracten, onregelmatige en onaantrekkelijke werktijden, weinig doorgroeimogelijkheden en lage salarissen.  Rondkomen van een zorgsalaris in de lager ingeschoolde functies is moeilijk, zo niet onmogelijk en dan word je vaak ook nog geacht 24/7 beschikbaar te zijn. Niet gek dat in economisch goede tijden mensen ervoor kiezen deze sector te verlaten voor een baan in een andere sector. Op dit moment gaat het om 8% van alle werkenden in de zorg. Op 1.400.000 zorgprofessionals zijn dat er nu per jaar 112.000. Dat zijn er 9333 per maand. Of 2154 per week. En dan tellen we al die mensen die met pensioen gaan of arbeidsongeschikt raken nog niet mee.

Dat zijn schokkende cijfers, zeker als je bedenkt dat onze samenleving in hard tempo vergrijst en de zorg daardoor met twee problemen tegelijk kampt: een toenemend aantal zorgprofessionals dat met pensioen gaat en steeds meer mensen die zorg van die zorgprofessionals nodig hebben.

Het ministerie van VWS gaat dit probleem te lijf door in te zetten op een hogere instroom: haal meer mensen de zorg in. Kunnen er ook weer meer uitstromen. Het echte probleem wordt niet aangepakt: de zorg is gewoon geen aantrekkelijke sector meer om in te werken. Het wordt lastig gevonden als je dat benoemt: pas op, niet te negatief, want straks wil niemand de zorg meer in.  Maar wat een onzin, dat het benoemen van reële problemen zou leiden tot een lagere instroom en een hogere uitstroom. Het benoemen van die problemen is het probleem niet. Het feit dat die problemen bestaan is het werkelijke probleem en alleen als we de werkelijke problemen aan gaan pakken, gaan we van de zorg weer een aantrekkelijke sector maken, waarin mensen graag willen werken. Pas dan zullen we weer de goede zorg kunnen verlenen die nodig is om ons land draaiende te houden.

Dus, wat is er nodig om die problemen aan te pakken?

Allereerst moeten functies juist ingeschaald worden en salarissen omhoog naar het niveau zoals dat ook in het onderwijs gehanteerd wordt. Financierende partijen moeten verplicht worden zich aan een minimumtarief te houden waaruit gepaste salarissen betaald kunnen worden. Dat is in bijna alle gelederen van de zorg een probleem, maar met name binnen de gehandicaptenzorg, de thuiszorg en alle door de gemeente gefinancierde zorg loopt dat nu de spuigaten uit. De druk op tarieven is daar zo hoog dat in veel gevallen onder kostprijs betaald wordt. Met elk uur zorg dat een instelling verleent, wordt dan dus verlies gedraaid.

Geld dat nodig is om die hogere salarissen en tarieven te betalen, kan (deels) gehaald worden door eindelijk eens echt rigoureus te gaan schrappen in alle administratie. Schattingen van de kosten daarvan beginnen bij twee keer de kosten voor de totale huisartsenzorg in Nederland: 6 miljard euro per jaar.  Daar kun je een heleboel veel zinniger dingen mee doen.

Daarmee maak je ook weer ruimte voor de professionaliteit van de professional: zij zijn de specialisten op hun gebied en horen zo ook behandeld te worden. Dat bewustzijn moet al ontwikkeld worden tijdens de opleidingen, maar moet ook ruimte krijgen door meer zeggenschap binnen de eigen instelling en door voldoende kansen te krijgen om bij- en door te scholen. Op die manier kun je misstanden zoals die nu te vaak voorkomen, ook voorkómen. Scheelt ook weer miljoenen, zo niet miljarden euro’s.

Daarnaast zou, ook buiten de zorg, de fulltime werkweek ingekort moeten worden: op die manier maak je de combinatie van werk en gezin gemakkelijker, stimuleer je dat mannen meer zorgtaken op zich (kunnen) gaan nemen en zal de waardering voor dat wat we traditioneel naar vrouwen toeschuiven, toe gaan nemen. Het zal helpen om salarissen die we dan al fors verhoogd hebben, op marktconform niveau te houden, omdat het werk in de zorg hoger gewaardeerd wordt en vrouwen door hun emancipatieslag ook beter zullen gaan onderhandelen.

Ons huidige kabinet stelde bij start dat ze vrouwenemancipatie serieus nam. Zo serieus dat er een aparte minister voor kwam. Ik zeg: Laat dan nu maar eens zien dat je daden bij die woorden voegt. Start die emancipatie daar waar je zelf de grootste invloed hebt: binnen de zorg.

Zorg in Actie. Hoe groter hoe sterker!

17 februari 2019 – Marijke Volgers

Goeiemorgen allemaal op deze prachtige zondagmorgen 🙂

Over een paar weken, op 14 maart, bestaat Zorg in Actie 1 jaar. In al die tijd hebben we al veel gedaan en bereikt.
Een jaar geleden stonden de pijnpunten van de zorg nog slecht op de kaart. Dat is nu heel anders.
Ging de focus toen naar de verpleeghuiszorg, nu is duidelijk dat de problemen zorgbreed spelen, ook in een sector die toen onderbelicht was: de gehandicaptenzorg.
Lag de focus toen op meer tijd voor patienten, bewoners en clienten, nu durven zorgprofessionals gewoon te zeggen dat de enorme loonkloof met andere sectoren simpelweg niet eerlijk is en gedicht moet worden om voldoende zorgprofessionals te houden en die tijd ook echt te kunnen geven aan mensen die zorg nodig hebben.

We zijn met een flinke groep, maar: hoe groter hoe beter.
We willen je daarom vragen ons te helpen om op 14 maart 50.000 leden te hebben. Juist nu onderhandelingen voor een aantal grote en belangrijke cao’s van start gaan en we daarmee dit jaar echt een statement moeten gaan maken, is het belangrijk om sterk te staan met een grote groep mensen waar niemand meer om heen kan.
Nodig daarom iedereen in je vriendenlijst die werkzaam is in de zorg uit om lid te worden van de Facebookgroep Zorg in Actie en voeg ze toe aan deze groep. Want samen gaan we het doen!
Samen voor de zorg!

Via deze link kun je dit bericht delen op facebook

20190116_111943

 

Beste Hugo

2 februari 2019 – Marijke Volgers

Beste Hugo,

Ik schrijf je deze brief, omdat de sector waar jij verantwoordelijk voor bent, in brand staat. En ik zeg Hugo en jij, omdat je zo graag informeel wordt aangesproken en ik eerlijk gezegd ook helemaal geen zin heb om u te zeggen tegen iemand waarvan ik het gevoel heb dat hij vooral bezig is met een imagocampagne. En met die imagocampagne bedoel ik niet alleen de campagne #ikzorg.
Terwijl jij leuke plannetjes maakt en mooie verhalen houdt over hoe geweldig werken in de zorg toch is, (hoe weet jij dat nou? Je hebt er nooit gewerkt…), staat de sector in brand. Vallen zorgprofessionals om en krijgen steeds minder mensen de zorg die ze zouden moeten hebben. Dat hele gebeuren wordt continu versterkt door de grote problemen die er in de zorg spelen: slecht werkgeverschap, zorgverzekeraars die niet gehinderd door enige zorginhoudelijke kennis snijden in tarieven en budgetten, gemeenten die precies hetzelfde doen… alles gedreven door een focus op de kosten, want we kunnen het met z’n allen niet meer betalen anders, zeg je onze immer glimlachende premier braaf na. Die premier die heel goed zorgt voor grote en rijke bedrijven, en die daarna geen geld meer over heeft voor 1,3 miljoen van zijn eigen hardwerkende mensen.
Ik snap ook wel dat je weinig anders kunt, nu je ministerie aan de leiband van het ministerie van Financien ligt, nadat het debacle (want zo wordt dit verhaal op hoog niveau blijkbaar gezien) met Hugo Borst ruim 2 miljard bleek te kosten. De verpleeghuiszorg krijgt er zoveel geld bij en bijna 1,8 miljard daarvan moet ook nog eens rechtstreeks naar extra personeel op de werkvloer gaan. Lastige opdracht, nu het imago van de zorg zo slecht is en zo weinig mensen de zorg in willen en zoveel mensen de zorg weer uit willen. En dus ga jij hard bezig om dat imago op te poetsen, zodat die 1,8 miljard straks wel echt aan zorgprofessionals uitgegeven kan worden.
Maar terwijl de verpleeghuiszorg er zoveel geld bij kreeg, blijft het adagio voor de andere zorgsectoren: bezuinigen. De constante druk op tarieven door zorgverzekeraars en gemeentes, veroorzaakt een rechtstreekse druk op zorgprofessionals: zij moeten steeds meer zorg “leveren” in steeds minder tijd. En, zoals staatssecretaris Van Rijn dat destijds zei, toen hij ijskoud 1 miljard bezuinigde op het totaalbudget van 6-7 miljard in de gehandicaptenzorg: “Let maar op, de sector gaat het gewoon doen.”
Het klopt. De sector doet het gewoon. En een regering die op moreel verantwoorde wijze om zou moeten gaan met de verantwoordelijkheid en de gelden die zij heeft, gaat niet alleen staan leunen op die houding, maar maakt er keihard misbruik van.
Ja, de sector doet het, maar tegen welke prijs? Ziekteverzuim stijgt en de uitstroom uit de zorg ook. Dat zijn zo al nare woorden, maar ze worden pas echt naar als je elke keer persoonlijke berichten in je mailbox krijgt met alle persoonlijke drama’s van mensen die zichzelf letterlijk kapot hebben gewerkt, omdat ze de mensen die aan hun zorg waren toevertrouwd, niet in de steek wilden en konden laten. Ik kan je heel wat vertellen inmiddels, want m’n postvak van Zorg in Actie is gevuld met persoonlijke drama’s. Drama’s die elke keer mijn drive om te blijven vechten voor deze prachtige sector versterken.
Op dat verantwoordelijkheidsgevoel leun jij. Van dat verantwoordelijkheidsgevoel maak je grof misbruik, als je zegt dat jij niet gaat over salarisverhoging, omdat dat een zaak is tussen werkgever en werknemer. Je weet donders goed dat die werkgever aan handen en voeten gebonden is door de veel te lage tarieven die er betaald worden. En ja, ik ben me ervan bewust dat er teveel managers en bestuurders zijn die eerst veel te goed voor zichzelf zorgen, voordat ze de rest van het magere budget gaan verdelen over de vele zorgprofessionals die voor hen werken. Daar moet iets aan gebeuren, maar dat aanpakken, zal niet de problemen oplossen die er nu zijn.
Steeds vaker zie ik dat er vacatures geplaatst worden waarin HBO-ers gevraagd worden, maar waarbij een MBO-salaris geboden wordt. Het salarisverschil met het basisonderwijs loopt dan op tot zelfs 1000 euro per maand. Het verschil met het voortgezet onderwijs is dan zelfs 1300 euro per maand. Niet zo gek meer toch, dat 80.000 zorgprofessionals elk jaar de zorg verruilen voor een baan in een andere sector, als je je benen uit je lijf loopt voor een dergelijk salaris?
Of neem al die helpenden en assistent-begeleiders, die er tijdens de bezuinigingen werden uitgewerkt. Te duur, ondanks hun magere salarisje. Nu mogen ze soms weer terugkomen, maar denk maar niet dat ze een beter salaris aangeboden krijgen, of de kans om vanuit hun functie op niveau 2 door te groeien naar niveau 3. Als ze al de kans krijgen om te komen werken in de zorg…
Je biedt doelbewust geen extra budgetten om die salarissen aan te passen naar een niveau waarbij ze ongeveer gelijk worden aan salarissen in andere sectoren, omdat je weet dat zorgprofessionals zich zo ontzettend verantwoordelijk voelen voor ‘hun mensen’. Ze doen het toch wel. “Let maar op, de sector gaat het gewoon doen.”

Ergens snap ik ook wel dat je dat doet. Je weet immers niet hoe het is om je verantwoordelijk te voelen voor iemands gezondheid, iemands welzijn. Je weet niet hoe het is om na een lange en zware dienst er nog maar eentje achteraan te draaien, omdat je collega ziek is en er geen vervanger te vinden is. Je weet niet hoe onmogelijk het is om dan een grens te stellen en te zeggen: “Ik ga toch maar naar huis.” Dat doet een zorgprofessional niet, want die weet dat patiënten of bewoners dan gewoon geen zorg krijgen. En zoals ik op 2 oktober in RTL Late Night al zei: Als we gewoon geen zorg zouden geven, dan zijn de gevolgen niet te overzien.
Zorgprofessionals weten als geen ander hoe die gevolgen er uit zien, als zij geen zorg geven. En dus gaan ze door, over hun eigen grenzen heen. En zolang jij op dat verantwoordelijkheidsgevoel blijft leunen en niet werkelijk iets doet aan de problemen, maar bezig blijft met het oppoetsen van de imagoschade, gaan die problemen zich niet oplossen. Dan blijven we ronddraaien in dezelfde cirkels, maar vormt zich een spiraal die steeds verder naar beneden beweegt.

Als dat niet is wat je wilt, dan zijn er een paar dingen die NU moeten gebeuren en die jij NU kunt regelen.
Dat begint met het verhogen van onze salarissen: zorg ervoor dat functies juist ingeschaald worden en zorg er daarna ook voor dat ze gelijk komen te staan aan functies van vergelijkbare zwaarte in andere sectoren. Op die manier voorkomen we dat mensen weglopen omdat ze niet meer rondkomen van hun zorgsalaris en op die manier zorgen we ervoor dat meer mensen een baan in een andere sector willen verruilen voor eentje in de zorg. Die mensen moeten nu namelijk teveel loon inleveren en besluiten dan om toch maar niet in de zorg te gaan werken.
Vervolgens moet ervoor gezorgd worden dat CAO’s ook echt nageleefd worden: zorg dat zorgprofessionals weer voor zichzelf op durven komen, zorg dat OR’s weer goed gaan functioneren, zorg dat bonden weer iets te zeggen krijgen: versterk die tegenkrachten, want alleen met voldoende tegenkracht blijft een sector gezond.
En ondertussen moet die enorme berg administratie aangepakt worden. Zorg ervoor dat zorgprofessionals weer vertrouwd worden in wat ze doen, zodat alle controle die er nu is, weer teruggedrongen wordt naar een gezonde vorm van toezicht. Want heus: we snappen allemaal dat toezicht nodig is. Ook in de zorg. Maar laat het toezicht zijn en geen verwoestende controle.
Als dat gebeurt, Hugo, dan zou het zomaar kunnen dat ik dan geen Hugo en jij meer zeg, maar dat je zo gewerkt hebt aan betere imago’s, dat ik spontaan minister De Jonge en u ga zeggen. De zorg heeft het hard nodig dat het zover komt. Jij bent aan zet.

Marijke Volgers
Zorg in Actie

SMART

10 februari 2019 – Marijke Volgers

Als ambulant begeleider GGZ binnen de WMO kom ik thuis bij mensen met psychische of psychiatrische problematiek die het tijdelijk of langdurig niet zelfstandig redden. Mijn taak is om samen met hen te kijken hoe zij het wel (weer) redden, gestuurd door een aantal doelen waarvoor het wijkteam een indicatie afgaf.
Klinkt mooi, of niet? En dat is het ook. Tenminste: het stuk waarbij ik bij mensen thuis kom en met hen aan de slag ga om hen te ondersteunen bij het uitvoeren van taken of bij het leren deze taken (weer) zelf te gaan doen. Dat is prachtig en zeer dankbaar werk. Het is geweldig om mensen te zien groeien en allerlei dingen weer zelf op te zien pakken en het is ook machtig mooi om te zien hoe permanente ondersteuning betekent dat iemand stabiel wordt en blijft en daarmee een zo normaal mogelijk leven kan leiden.
Maar sinds 2015 valt deze ondersteuning onder de WMO en wordt deze betaald door gemeenten die van het rijk direct een budget kregen wat kleiner was dan het budget dat het rijk hier vanuit de AWBZ eerder aan uitgaf. En dat betekende dat er druk op de ketel kwam, want het geld dat er wel was, moest zo efficiënt mogelijk uitgegeven gaan worden.
En dus gingen gemeentes flink aan het sturen op resultaten en efficiënte zorg. Zorg die daarmee vrij snel juist daardoor minder efficiënt werd. Zo moet ik als begeleider een begeleidingsplan maken, waarin leerdoelen SMART verwoord zijn: specifiek, meetbaar, acceptabel, realistisch en tijdgebonden. En dat betekent dat een leerdoel er als volgt uit kan komen te zien: “Kees kan per 1 januari 2020 zelfstandig koken.”
Klinkt nog vrij logisch, toch? Daar kan ik als begeleider nog best op sturen, ook al geeft het Kees wel meteen stress: “Wat nou als ik dat dan nog niet kan?”
Het wordt iets minder logisch als Kees een berg schulden heeft en halen van het doel afhankelijk wordt van hoe snel en welwillend andere partijen mee gaan werken: “Op 1 januari 2020 heeft Kees een afbetalingsregeling met de schuldeisers afgesproken en vindt er maandelijkse aflossing plaats.” Heel leuk als ik als begeleider al die partijen zo zou kunnen aansturen dat ze dat ook echt gaan doen, maar de dagelijkse praktijk leert helaas dat die partijen doorgaans minder snel willen werken dan ik als begeleider graag zou willen. En dan haal ik als begeleider het gestelde doel niet, terwijl anderen tegenwerken. En eigenlijk was het ook niet mijn doel, toch, maar dat van de cliënt, want die wil het liefst zo snel mogelijk van die schulden af zijn. Het feit dat mijn cliënt er last van heeft, zorgt er in zichzelf echt wel voor dat ik als begeleider alles uit de kast haal om dat doel zo snel mogelijk te behalen.
En het wordt helemaal tragisch als het om dingen gaat die lastig concreet te meten zijn: “Op 1 januari 2020 is Kees stabiel.” Hoe meet je dat, hoe maak je dat concreet? Want dat is namelijk helemaal niet SMART. En dus ga je concretiseren op deelgebieden en verlies je in dat opdelen van het geheel de grotere som.
Want als je inzet op stabiel zijn, kun je als begeleider alles aangrijpen wat langskomt om daar aan te werken en op het eind van de rit concluderen dat je heel veel hebt gedaan om die stabiliteit te bewerkstelligen. Als je echter inzet op de deelgebieden, maar er komen andere dingen langs die meer prioriteit moeten krijgen, (want zo gaat het in het leven), heb je op papier niet gewerkt aan de gestelde doelen en heb je ze dus ook niet behaald. Met het gevaar dat de gemeente jouw organisatie kort op het budget, omdat je je doelen niet of niet voldoende haalt. Terwijl ondertussen je cliënt veel beter in z’n vel zit dan een jaar tevoren en er zich veel minder problemen voordoen in zijn leven.
Maar omdat de financiering van de zorg die ik geef, afhankelijk is van de vraag of de gemeente betaalt, moet ik dingen af gaan vinken. Dingen die in zichzelf niet verkeerd zijn, maar vreselijk in de weg gaan zitten als ze op afvinklijstjes komen te staan. Want dat afvinken kost een hoop tijd, leidt tot kokervisie en zorgt ervoor dat de focus verlegd wordt van de cliënt naar het voldoen aan de eisen.
Het kan simpeler. Het voert nu te ver om daar op in te gaan, daar wordt dit stuk veel te lang van, maar het kan simpeler. Laten we dat vooral gaan doen. Wordt de zorg weer efficiënt van. En daarmee een stuk goedkoper…